Kepek · 5 dk okuma
Kepek Neden Olur, Nasıl Geçer? Saç Derisi Mikrobiyomu ve Kepek
Kepek yalnızca kuruluk değil; saç derisindeki bakteri ve maya dengesinin kaymasıyla ilişkili. Kuru ve yağlı kepek farkı, sebepleri ve dengeyi destekleyen bakım.
Kepek çok yaygın
Kepek, ergenlik sonrası nüfusun yarısına kadarını etkileyebiliyor (Turner ve ark., 2012; Grimshaw ve ark., 2019). Erkeklerde daha sık görülür; çünkü sebum, yani saç derisinin yağı, kepekte rol oynayan mayanın besin kaynağıdır.
Kepeğin arkasındaki denge
Saç derisinde bakteri ve mayalardan oluşan bir topluluk yaşar. Baskın üyeleri Cutibacterium, Staphylococcus ve Malassezia’dır. Kepekli saç derisinde Malassezia mayası ve stafilokoklar artar, Cutibacterium azalır (Clavaud ve ark., 2013). Aynı tablo Çin’de de tekrarlandı (Wang ve ark., 2015).
Bilim insanları kepeği artık tek bir mantarın fazlalığı olarak değil, saç derisinin mikrobiyom dengesindeki kayma ve bariyer zayıflığı olarak tanımlıyor.
Üç bileşen: maya, sebum, hassasiyet
Maya, sebumu parçalayarak tahriş edici yağ asitleri açığa çıkarır; hassas kişilerde bu pullanmayı tetikler (DeAngelis ve ark., 2005). Kepekli saç derisinde bariyer lipitleri düzensizdir ve su kaybı artar (Turner ve ark., 2012).
Kuru kepek mi, yağlı kepek mi?
Kuru kepek ince, beyaz ve dökülen pullar olarak görülür; saç derisi gergin ve kaşıntılıdır. Yağlı kepek daha iri, sarımsı ve saç derisine yapışık pullardır; saç dibi çabuk yağlanır. İkisinde de ortak nokta saç derisinin dengesinin bozulması.
Dengeyi destekleyen bakım
Mikrobiyom odaklı şampuanlarla yapılan çalışmalarda kepek görünümü azaldı: randomize, plasebo kontrollü bir çalışmada 4 haftada pul sayısı anlamlı biçimde düştü (de Jesus ve ark., 2023); başka bir çalışmada kepek ve yağlanma azaldı (Tsai ve ark., 2023).
Prebiyotikli formül, kepeğe eğilimli saç derisinin bakteri ve maya dengesini desteklemeye yardımcı olur. Bariyeri destekleyen nazik temizlikle pullar daha az görünür. Sert şampuanlar yağı alır ama saç derisini kurutur; bu da döngüyü besleyebilir.
Sık sorulanlar
Kepek bulaşıcı mı?
Hayır. Kepek, saç derisinin kendi dengesindeki kaymayla ilişkilidir.
Kepek şampuanını bırakınca neden geri geliyor?
Kepeğin kökü saç derisinin dengesinde. Yalnızca pulları hedeflemek yerine dengeyi destekleyen düzenli bir bakım daha kalıcı bir rahatlık sağlar.
Kaynaklar
- Turner ve ark. (2012). Stratum corneum dysfunction in dandruff. Int J Cosmet Sci. PubMed ↗
- Grimshaw ve ark. (2019). The diversity and abundance of fungi and bacteria on the healthy and dandruff affected human scalp. PLoS One. PubMed ↗
- Clavaud ve ark. (2013). Dandruff is associated with disequilibrium in the proportion of the major bacterial and fungal populations colonizing the scalp. PLoS One. PubMed ↗
- Wang ve ark. (2015). Characterization of the major bacterial-fungal populations colonizing dandruff scalps in Shanghai, China, shows microbial disequilibrium. Exp Dermatol. PubMed ↗
- DeAngelis ve ark. (2005). Three etiologic facets of dandruff and seborrheic dermatitis: Malassezia fungi, sebaceous lipids, and individual sensitivity. J Investig Dermatol Symp Proc. PubMed ↗
- de Jesus ve ark. (2023). Clinical evaluation of paraprobiotic-associated Bifidobacterium lactis CCT 7858 anti-dandruff shampoo efficacy. Int J Cosmet Sci. PubMed ↗
- Tsai ve ark. (2023). Heat-killed probiotic … ameliorates human scalp health by regulating scalp microbiome. BMC Microbiol. PubMed ↗